Thoes
'Lakeika'



Onneuzel as Austroalische boombeertjes. Zo zwaalkden wie in de zesteger joaren over de kermis. Bie de woarzegster en bielaangs standwaarkers. Griezelkoppen in t spoukhuus, mizzelk in waalzende cake-walk, jeuk in t vlooiencircus. En slikken aan n zuite wattenstoaf, kenailstokken en stroopsoldoatjes.
Op Vismaarkt in Stad ston de tent mit Lakeika, het beestmens. n Kermisondernemer (n woonwoagenkaamper van Paaizerweg) lokde elk veur n kwartje noar zien Oafrikoanse bamboetent: 'Zie hier de levensgevaarlijke Lakeika.' Dizze haalfmens/haalfoap haar e zulf in Zuud-Oafrikoa vongen, ruip e stoer in megafoon. Hai mos ja boven lewaai uut van tenten dernoast. t Haalfnoakende ‘beestmens’ sluig wild vanuut zien kooi achter de kelizzen, woardeur tent hinneweer bolde. Boas hail hom mit gevoar veur aigen leven vaast aan n iezern ketten. Lakeika, n gorilla-achteg wezen, luip op blode vouten deur n bult glasschaarven. Was ook nait benaauwd veur vuurfakkels woar zien boas mit zwaaide. Je wozzen dat t aal kokeleko was.
Mor bie d'uutgang van de tent keek je alweer verboasd noar de staailewandrieders mit Gerry Kinds, de blonde motorduivelin uut Kiel-Windeweer. Even wieder zoeiden wie in n draaimeulenbakje van Klinkhoamer (‘Poedel’), touvaleg ook uut Kiel-Windeweer. n Man mit n cowboyhoud teunde zien broene beren. In bokstent kon je vief gulden kriegen as je wonnen van bokser Baby Austin.
Mit maaikermis stonden op houk van Oosterstroat De Volendammers in klaiderdracht. Zai prezen vedde poalings aan mit n moppie gezellege harmonikoameziek. Op Grode Maart speulde draaiörgel De Arabier, mit peerdje derveur, gemoudelk op de kinderkopkes. Jan Roos draaigde mit wandelstok as kwoajonges hom de gek aanscheerden. Oorlogsinveliden speulden mondharmonikoa veur n aalmoeske. Aan aander kaant van de stroat ston n pinda-chinees. 'Pinda-chinees'? Zeg je dat morzo, is dat gain scheldwoord? Nee, dou nog nait, chinezen verkochden pinda’s veur n sentekroam. Discriminoazie? Nooit van heurd. In dij tied ston der ook n Lilliput-circus op houk van t Damsterdaip in Stad. Elk vergoapde zuch aan dij minimenskes. Rondom de tent stonnen lutje huuskes op woagens, elk loerde der in. t Onbekinde trekt joe … dommeghaid? Och, je zagen alles zwaart/wit, mor dat kwam deur tillevisie. Bie lu dij al n bakbaistbeeldkaast in huus haren, begunde t woord ‘apartheid’ wat deur te komen. Dat was vèr vot, in Zuud-Oafrikoa. Op t spikkelschaarm (‘snij’ nuimden wie dat) zag je dat doar ook haalfnoakende lu rondluipen. En dou stak stoadegaan ‘poletieke correcthaid’ de kop op. Mor standwaarker ruip: 'Koop mien benanen lu, aal t aander op de wereld is poppekaast.'

n Poar joar loater: Pinkstermaartkermis op de Schreiershoek in Leek. Joa, schraaien konden wie dou … van t lagen. Om de kou mit zes poten, hahaa, de dikke doame en de klounen, whoehahaa. En wie luiten ons weer ais vernaggeln deur Lakeika. Noadat de tenten dicht gongen, stapden wie mit n puutje euliekouken nog eefkes noar daanskefee Duurt van Dijk.
Aan n toaveltje achteròf dronken twij manlu kovvie bie n drijbaintje (kroantjepot), zai telden kwartjes en knaken. Dij aine doar links, da's toch zeker … eh … en dij Surinoamer dernoast, dij leek wel wat op … eh … Man zat doar in zien uutloperskloffie, stopde geld in buutse, ston op en zee in Stadgrunnegs tegen zien boas 'Nou, k goa noar de kwint, moi.' n Poar wichter, nait benaauwd, zagen hom ook en smoesden: 'Zol dij vent veur Lakeika speulen …? Moi Lakeika! Wilst ook n euliekouk?'
'Joa,' zee Lakeika, t smuik hom goud en vruig ober om wichter wat in te schenken. Hai laagde, ruip 'moi wichter' en stapde deur uut.
'Discriminoazie? Wat is dat?' zol standwaarker zegd hebben: 'Beestmensen? Dij wazzen der zo’n twinteg joar leden … in WOII.'


Gerhard P.J. Jansema